Category Archives: Y Sinh

Lưu bút của Bác sĩ Hùng về Sức khoẻ Đời sống–kỷ vật cuối cùng của Cha tôi


Lưu bút: ý kiến cảm nghĩ của Bác Sĩ Lâm Đức Hùng, một trong số những kỷ niệm của Cha tôi trước khi cụ đi xa, tôi xin mạn phép lưu lại bút ký của người và BS. Lâm Đức Hùng để chia sẻ tình yêu đối với những Y, Bác Sĩ, Lương Y của bệnh viện Hữu Nghị và toàn thể ngành Y Việt Nam, những con người ngày đêm tận tuỵ với nghề, với bệnh nhân. 

WP_20170607_001WP_20170607_002

Ấn tượng về Khoa Tiêu hóa BV Hữu nghị

SKĐS – Mới đây, sau khi ăn rau bắp cải luộc còn tồn dư hóa chất bảo quản thực vật, tôi bị ngộ độc. Dù đã nôn khá nhiều cho hết, nhưng chứng rối loạn tiêu hóa vẫn hoành hành làm cho tôi cảm thấy rất mệt, huyết áp kẹt…

Mới đây, sau khi ăn rau bắp cải luộc còn tồn dư hóa chất bảo quản thực vật, tôi bị ngộ độc. Dù đã nôn khá nhiều cho hết, nhưng chứng rối loạn tiêu hóa vẫn hoành hành làm cho tôi cảm thấy rất mệt, huyết áp kẹt… Gia đình phải đưa vào cấp cứu tại Bệnh viện Hữu nghị. Tại đây, tôi được các BS và điều dưỡng khẩn trương khám và kiểm tra cận lâm sàng như xét nghiệm máu, chụp Xquang, siêu âm ổ bụng… và truyền dịch để bù phụ nước, điện giải, rồi đưa tới Khoa Tiêu hóa để điều trị nội trú.

BS. Sự trực tiếp điều trị cùng chị Thủy – Điều dưỡng trưởng của Khoa Tiêu hóa đã có mặt, thu xếp giường và thăm khám, chỉ định chế độ theo dõi sát sao, dù khi đó đã gần 6 giờ chiều (sau hỏi lại, được biết các anh, chị vừa tiếp đoàn kiểm tra, dù hết giờ làm việc từ lâu, nhưng vẫn ở lại vì có bệnh nhân vào cấp cứu). Với phong cách cởi mở ân cần, các anh chị hỏi han về hoàn cảnh ngộ độc, diễn biến trước khi đến bệnh viện với sự chia sẻ, động viên thật chân tình làm cho tôi rất cảm động và yên tâm.

Chăm sóc bệnh nhân nặng. Ảnh: Trần Minh (Báo Sức khoẻ và Đời Sống)

Từ đó, từ sáng trước giờ giao ban hàng ngày của khoa, BS. Sự luôn dành thời gian để thăm các bệnh nhân. Gặp tôi, với gương mặt và nụ cười dễ gần, anh hỏi cặn kẽ về sức khỏe của tôi, giải thích tỉ mỉ về tác dụng các loại thuốc mà tôi được dùng… Các điều dưỡng viên đều đặn hằng sáng vào đo huyết áp, ghi theo dõi giấc ngủ, ăn uống và tình hình sức khỏe của bệnh nhân, rồi chỉ định người phụ trách từng công việc. Tất cả những điều đó được ghi lại trên các bảng biểu và lồng trong tấm bảng được treo ở đầu mỗi giường bệnh nhân để bất kì ai muốn biết đều được đáp ứng, rất minh bạch, theo đúng quy chế của ngành y. Trước khi truyền dịch, sau nụ cười thân thiện và thăm hỏi, các nữ điều dưỡng viên làn nào cũng nhẹ nhàng đưa ra những lời nhắn nhủ thân tình: “Bác cố gắng chịu đau một chút để chúng cháu truyền dịch nhé”.  Các chị hộ lý khi vào làm vệ sinh hoặc đưa quần áo cho bệnh nhân thay đổi, lần nào cũng cất lời chào và hỏi thăm như người trong gia đình, làm cho bênh  nhân cảm thấy nhẹ bớt cảm giác nằm viện, thiếu vắng tình cảm của những người thân. BSCKII Trưởng khoa Đinh Quý Minh đã đến khám và chỉ định làm thủ thuật soi dạ dày và đại tràng cho tôi với lời giải thích để việc chẩn đoán và điều trị toàn diện, là dịp tổng kiểm tra cơ quan tiêu hóa của tôi, có hướng chăm sóc sức khỏe lâu dài. Để chuẩn bị cho việc soi dạ dày và đại tràng, các anh chị đã đưa cho tôi các gói thuốc xổ kèm theo một bảng hướng dẫn cụ thể cách dùng. Theo hướng dẫn đó, tôi đã uống 3 lít nước lọc pha thuốc xổ trong 48 giờ để làm thật sạch đường ruột. Thú thật trong lòng vẫn lo lắng, không biết việc soi đó có đau quá sức chịu đựng của mình hay không. Liệu có xảy ra sự cố gì khi soi hay không. Nhưng vào buổi sáng hôm soi dạ dày và đại tràng, những điều âu lo của tôi đã được giải tỏa, bởi BS. Minh Trưởng khoa và cộng sự của anh đã thao tác thật nhẹ nhàng, chuẩn xác, cảm giác đau của bệnh nhân khi soi chỉ thoáng qua và mọi sự đã diễn ra êm đẹp. Trở lại buồng bệnh, tôi cảm thấy thật sự an lòng. Một buổi chiều, tôi được báo chuyển buồng vì có một chị mới vào viện cần chỗ nằm, tôi nảy ra ý nghĩ xin về nhà, bèn bước ra, rất may trên hành lang của khoa gặp BS. Minh và BS. Sự đang đi buồng thăm bệnh nhân, sau khi nghe nguyện vọng của tôi, hai anh bảo tôi cứ về buồng, sau sẽ trả lời. Ít phút sau, BS. Sự quay lại gặp tôi và nói là “bác cứ yên tâm nằm ở đây, vì khoa đã thu xếp có giường cho bệnh nhân nữ mới vào rồi. Bác cần ít nhất một tuần nữa mới kết thúc đợt điều trị rồi mới tính đến chuyện xuất viện”. Hàng ngày, sau khi truyền dịch xong, nằm nghỉ một lúc, tôi tập đi lại dọc theo hành lang của khoa nhiều lần, phần tránh sự trì trệ để lưu thông tuần hoàn, phần để có dịp giao lưu hỏi chuyện với các bệnh nhân. Ngày nào cũng như ngày nào, các chị y công luôn chân luôn tay lau chùi từng căn phòng bệnh nhân lẫn hành lang của khoa và các nơi làm việc, nên nền nhà lúc nào cũng sạch bóng như thể soi gương được. Khung cảnh Khoa Tiêu hóa Bệnh viện Hữu nghị đã tạo nên hình ảnh gần gũi, ấm áp tình người đối với người bệnh, một guồng máy được vận hành nhịp nhàng và hiệu quả, luôn được người bệnh ghi nhận và ghi lại những dòng cảm tưởng tốt đẹp trên cuốn sổ ghi nhận xét của bệnh nhân dành cho Khoa Tiêu hóa Bệnh viện Hữu nghị.

Buổi sáng ra viện còn in lại trong tâm trí tôi những ấn tượng khó quên về BS Trưởng khoa Đinh Quý Minh – người có đôi bàn tay vàng – theo cảm nhận của nhiều người bệnh đối với anh, về BS. Sự và các thầy thuốc khác của khoa dầy tâm huyết với công việc, với đội ngũ điều dưỡng thành thạo trong các thao tác và sự ân cần khi chăm sóc bệnh nhân dưới sự điều hành của chị Thủy – Điều dưỡng trưởng của khoa, các chị y công có trách nhiệm cao trong công tác và lịch duyệt trong giao tiếp.

Khoa Tiêu hóa là một nét son, góp phần tô điểm thêm cho vẻ đẹp rực rỡ của Đơn vị Anh hùng thời kỳ đổi mới – Bệnh viện Hữu nghị Hà Nội.

BS. Lâm Đức Hùng

Bông cải xanh phòng tránh Ung thư hiệu quả nhất


Bông cải xanh (hoặc súp lơ xanh, cải bông xanh) là một loại cây thuộc loài Cải bắp dại, có hoa lớn ở đầu, thường được dùng như rau. Bông cải xanh thường được chế biến bằng cách luộc hoặc hấp, nhưng cũng có thể được ăn sống như là rau sống trong những đĩa đồ nguội khai vị.

Dinh dưỡng

Bông cải xanh, sống (những phần ăn được)
Giá trị dinh dưỡng cho mỗi 100 g (3,5 oz)
Năng lượng 141 kJ (34 kcal)
6.64 g
Đường 1.7 g
Chất xơ thực phẩm 2.6 g
0.37 g
2.82 g
Vitamin
Vitamin A equiv.

(4%)

31 μg

(3%)

361 μg

1121 μg
Thiamine (B1)
(6%)

0.071 mg

Riboflavin (B2)
(10%)

0.117 mg

Niacin (B3)
(4%)

0.639 mg

Pantothenic acid (B5)
(11%)

0.573 mg

Vitamin B6
(13%)

0.175 mg

Folate (B9)
(16%)

63 μg

Vitamin C
(107%)

89.2 mg

Vitamin E
(5%)

0.78 mg

Vitamin K
(97%)

101.6 μg

Chất khoáng
Canxi
(5%)

47 mg

Sắt
(6%)

0.73 mg

Magiê
(6%)

21 mg

Phốt pho
(9%)

66 mg

Kali
(7%)

316 mg

Kẽm
(4%)

0.41 mg

Other constituents
Nước 89.30 g
Tỷ lệ phần trăm xấp xỉ gần đúng sử dụng lượng hấp thụ thực phẩm tham chiếu (US recommendations) cho người trưởng thành.
Source: USDA Nutrient Database

Bông cải xanh có chứa nhiều Vitamin A, Vitamin C, Vitamin K, chất xơ [3], Quercetin. Nó cũng chứa nhiều chất dinh dưỡng có khả năng chống ung thư như Myrosinase, Sulforaphane, Di-indolyl mêtan và một lượng nhỏ selen.[4]

Tác dụng chữa bệnh

Viêm xương khớp

Một nghiên cứu của Anh cho thấy bông cải xanh có chứa một hợp chất gọi là Sulforaphane có thể giúp chống lại viêm xương khớp (osteoarthritis) – sulforaphane có thể chặn các enzyme phá hủy sụn bằng cách chặn một phân tử gây viêm.[5][6]

Chống oxy hóa

Bông cải xanh vẫn được biết đến là có thành phần chống ung thư, ngoài ra chính nó còn giúp cải thiện hệ miễn dịch ở người già và làm chậm quá trình lão hóa. Sulforaphane có khả năng hoạt hóa những gene và enzyme chống oxy hóa trong tế bào miễn dịch. Những thành phần này sẽ ngăn các gốc tự do hủy hoại tế bào. Tiến trình chuyển hóa trong cơ thể sinh ra các sản phẩm phụ là gốc tự do, nếu không ngăn ngừa hoạt động của gốc tự do này có thể gây tổn hại mô dẫn tới bệnh tật và sự lão hoá[7].

Bệnh tim mạch vành

Nghiên cứu thành phần hóa học trong bông cải xanh tại trường Ðại Học Y Khoa Warwick đã phát hiện hợp chất sulforaphane đã làm cho cơ thể tăng cường hình thành các enzyme bảo vệ các mạch máu, giảm các loại phân tử gây tổn hại tế bào. Chất sulforaphane có trong bông cải xanh có thể chống lại sự phát triển bệnh mạch máu do tiểu đường.[8] 

Kết quả nghiên cứu trên động vật của trường Ðại Học Connecticut cho thấy, những động vật ăn bông cải xanh cải thiện được chức năng tim và ít bị tổn thương về cơ tim hơn khi thiếu oxy. Các nhà nghiên cứu cho rằng những lợi ích của bông cải xanh chính là việc nó bổ sung các chất mà giúp tăng cường các protein bảo vệ tim có tên là thioredoxin. Một chế độ ăn nhiều bông cải xanh sẽ mang lại lợi ích cho tim mạch.

Đau bao tử

Thử nghiệm trong phòng thí nghiệm cho thấy, thành phần sulforaphane trong bông cải xanh và mầm của nó có thể tiêu diệt vi khuẩn helicobacter pylori (HP) đây là loại vi khuẩn chính gây loét dạ dày và phần lớn tác nhân gây ung thư ở đây.  Khi nghiên cứu trên chuột, các nhà khoa học tại Ðại Học Johns Hopkins phát hiện thấy, sulforaphane tiêu diệt được cả vi khuẩn HP vẫn kháng lại kháng sinh thông thường. Hóa chất này có thể tìm và diệt vi khuẩn nằm ngoài lẫn nằm trong tế bào. Ðiều này rất quan trọng vì thông thường, HP hay nằm trong các tế bào lót của niêm mạc dạ dày, khiến bệnh khó lành. Hàm lượng sulforaphane được dùng trong thí nghiệm có thể nhận thấy được bằng cách ăn bông cải xanh hay mầm của nó.[9][10]

Ung thư

Khi không nấu chín, loại thực phẩm này chứa một lượng nhỏ chất có khả năng bảo vệ ADN trước sự tấn công của các enzyme oxy hóa – tác nhân gây ung thư. Ðây là thành quả nghiên cứu mới nhất của Ðại Học Illinois. Khi nhai, các tế bào bông cải xanh bị đứt gãy và giải phóng một loại enzyme đặc biệt. Nhờ enzyme này, một chất hóa học gọi là sulphoraphanes được hình thành. Một số phân tử hợp chất mới này được gắn thêm một nguyên tử sulphur, có tác dụng hoạt động cơ chế đối kháng các độc tố sinh ung thư. Bên cạnh đó, trong bông cải xanh còn có thêm protein ESP với nhiệm vụ tạo ra sự cân bằng cho các sulphoraphane kém sulphur.

  • Ung thư dạ dày: tiêu diệt vi khuẩn helicobacter pylori (HP) đây là loại vi khuẩn chính gây loét dạ dày và phần lớn tác nhân gây ung thư ở đây.
  • Ung thư da: Bảo vệ làn da của bạn chống lại các tác động của tia cực tím – bông cải xanh có thể giúp ngăn ngừa ung thư da, không ăn nó mặc dù, nhưng bằng cách áp dụng nó trực tiếp lên da. Một bài viết trong Kỷ yếu của Viện hàn lâm Khoa học phát hiện ra rằng các tác hại của bức xạ tia UV (tia cực tím) có thể được giảm đáng kể với việc bôi tại chỗ chiết xuất bông cải xanh.[11]
  • Ung thư bàng quang: Các nghiên cứu tại Ðại Học Ohio State và Ðại Học Harvard cho biết: một nhóm chất từ bông cải xanh có khả năng ngăn ngừa và làm chậm phát triển của bệnh ung thư bàng quang. Nghiên cứu cho biết những người ăn từ 2 bữa bông cải xanh mỗi tuần có tỷ lệ mắc ung thư bàng quang thấp hơn 44% so với những người ăn không quá 1 bữa/tuần.  Hợp chất này có tên là glucosinolate từ mầm bông cải xanh. Trong quá trình thái nhỏ, nhai và tiêu hóa, chất này sẽ chuyển thành chất isothiocyanate, có vai trò ngăn ngừa ung thư. Thử nghiệm trong phòng thí nghiệm, isothiocyanate ngăn chặn phát triển của các tế bào ung thư bàng quang.[12]

Cách chế biến

Bông cải xanh là món ăn ưa thích, tuy nhiên khi chế biến bông cải xanh ở nhiệt độ cao, nhiều nghiên cứu đã cho thấy những thành phần vitamin đặc biệt là nhóm chất có tác dụng ngăn ngừa ung thư bị giảm. Lý do là  nhiệt độ cao sẽ làm mất hoạt tính của các enzyme và chất ESP, làm mất cân bằng của sulforaphane. Hơn nữa, lượng sulforaphane có đính thêm Sulphur trong bông cải xanh rất nhỏ, chỉ chiếm khoảng 20 % tổng số sulphoraphanes và rất dễ bị vô hiệu hóa. Các thành phần còn lại không có đủ nguyên tố Sulphur hữu ích, nên không có khả năng kháng bệnh.

Các nhà nghiên cứu so sánh cách nấu bằng luộc, lò vi sóng và hấp bông cải xanh, và thấy rằng hấp bông cải xanh trong năm phút là cách tốt nhất để giữ lại enzyme myrosinase (một loại enzyme có trong bông cải xanh giúp làm sạch chất gây ung thư trong gan) của nó. Cách luộc và hâm bằng lò vi sóng bông cải xanh trong một phút hoặc ít hơn đã phá hủy phần lớn các enzyme, theo Elizabeth Jeffery, một nhà nghiên cứu tại Đại học Illinois tại Urbana-Champaign.

Hiện nay xu hướng dùng bông cải xanh trong bữa ăn như salad trộn không qua nấu chín đang là cách ẩm thực phổ biến và khoa học, có lẽ đây là cách đảm bảo nguyên vẹn thành phần dinh dưỡng có lợi và bảo vệ sức khỏe.[13]

Sản xuất

Bản đồ sản lượng súp lơ và bông cải xanh năm 2005

Ở Bắc Mỹ, bông cải xanh chủ yếu được trồng ở California. Theo mùa, mức giá vận chuyển trung bình cho súp lơ vào năm 2004 là 33 đô-la Mỹ cho mỗi 100 cân pao (hay 0,73 đô cho 1 kg) theo Dịch vụ Thống Kê Nông nghiệp Quốc gia, USDA[cần dẫn nguồn].

Tốp 10 nước sản xuất súp lơ và bông cải xanh — 11 tháng 6, 2008[14]
Quốc gia Sản lượng (tấn) Ghi chú
Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa Trung Quốc 8.585.000 F
Ấn Độ Ấn Độ 5.014.500
 Hoa Kỳ 1.240.710
 Tây Ban Nha 450.100
 Ý 433.252
 Pháp 370.000 F
México México 305.000 F
 Ba Lan 277.200
 Pakistan 209.000 F
 Anh Quốc 186.400
Thế giới 19.107.751
F = Ước tính của FAO

Xem thêm

Liên kết ngoài

Tham khảo

  1. ^ Buck, P. A (1956). “Nguồn gốc và phân loại bông cải xanh” (PDF). Economic Botany 10 (3): 250–253. Truy cập ngày 24 tháng 4 năm 2012.
  2. ^ Stephens, James. “Broccoli—Brassica oleracea L. (nhóm Italica)”. Đại học bang Florida. tr. 1. Truy cập ngày 14 tháng 5 năm 2009.
  3. ^ Chất xơ hữu cơ có trong thực phẩm, còn gọi là xơ thực phẩm
  4. ^ “WHFoods: Broccoli”. George Mateljan Foundation. Truy cập ngày 11 tháng 5 năm 2009.
  5. ^ Catharine Paddock Ph.D. (28 tháng 8 năm 2013). “Eating broccoli may help prevent osteoarthritis. Medical News Today.
  6. ^ ‘Sulforaphane represses matrix-degrading proteases and protects cartilage from destruction in vitro and in vivo’ by Rose Davidson, Orla Jupp, Rachel De Ferrars, Colin Kay, Kirsty Culley, Rosemary Norton, Clare Driscoll, Tonia Vincent, Simon Donell, Yongping Bao and Ian Clark, published in Arthritis & Rheumatism on Wednesday August 28.
  7. ^ Takayuki Shibamoto; Joon-Kwan Moon (ngày 30 tháng 1 năm 2009). “Antioxidant Assays for Plant and Food Components”. J. Agric. Food Chem. 57 (5): 1655–1666. doi:10.1021/jf803537k.
  8. ^ “Broccoli Could Reverse Diabetes Heart Damage, Study”, Medical News Today (6th Aug 2013), Catharine Paddock Ph.D. Truy cập 2nd October, 2013.
  9. ^ Broccoli Sprouts May Prevent Stomach Cancer By Defeating Helicobacter Pylori, Jed Fahey, Johns Hopkins Medical Institutions, Accessed ngày 6 tháng 4 năm 2009
  10. ^ “Dietary Sulforaphane-Rich Broccoli Sprouts Reduce Colonization and Attenuate Gastritis in Helicobacter pylori–Infected Mice and Humans”, Cancer Prevention Research, April 2009, Volume 2, Issue 4, Pages 353-360
  11. ^ “Broccoli could be ‘sunscreen against skin cancer'”, Medical News Today (9th Sep 2013), Honor Whiteman. Truy cập 2nd October, 2013.
  12. ^ “Broccoli Three Times A Month Can Significantly Reduce Cancer Risk”, Medical News Today (9th Dec 2007), Christian Nordqvist. Truy cập 2nd October, 2013.
  13. ^ The American Cancer Society explains lifestyle choices that can reduce cancer risk, Robert Preidt, American Institute for Cancer Research, news release, Nov.ngày 1 tháng 7 năm 2013
  14. ^ Theo Tốp 10 nước sản xuất súp lơ và bông cải xanh, ngày 11 tháng 6 năm 2008, nguồn từ Phòng Thống kê, Cục kinh tế và xã hội, Tổ chức Nông nghiệp và Thực phẩm, Liên Hiệp Quốc
%d bloggers like this: